η θεατρική μηχανή
παραστάσεις
εραστάς του θεάτρου
Νέα & Ανακοινώσεις
τι έγραψε ο τύπος
επικοινωνία
 
ΕΡΑΣΤΑΣ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ - ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ
Σελίδα: 1 | 2 | 3 | 4
Η Τελευταία Μέρα της Βροχής
Η τελευταία μέρα της βροχής
Μυθιστόρημα
Δημήτρης Κεραμεύς
επιμέλεια σειράς: Χριστίνα Γιατζόγλου

Ελληνικά Γράμματα, 2003
96 σελ.
ISBN 960-406-570-Χ, ISBN-13 978-960-406-570-7, [Κυκλοφορεί]
Τιμή € 8,66

Ιούλιος 1973. Τέσσερις δεκατριάχρονοι κάνουν διακοπές στη Θάσο.
Ιούλιος 1981. Οι ίδιοι φίλοι επιστρέφουν. Και συνεχίζουν να επιστρέφουν κάθε χρόνο την ίδια μέρα. Την 14η Ιουλίου.
Ιούλιος 2001. Είκοσι χρόνια μετά. Η κατάληξη...

Τι συνέβη στο νησί της Θάσου; Ποιο τρομερό μυστικό μοιράζονται είκοσι οχτώ ολόκληρα χρόνια; Ποιο μυστικό τούς αναγκάζει να βρίσκονται μαζί για μια μέρα; Τι ρόλο έπαιξε η Περσεφόνη την τελευταία μέρα της βροχής;
Το ραντεβού ήταν για κάθε χρόνο. Γις τις 14 Ιουλίου. Δεν ξέρω πώς τη θυμήθηκα. Παλιά δεν είχε όνομα. Τώρα έχει. Περσεφόνη. Και η Περσεφόνη είχε έρθει την τελευταία μέρα της βροχής.
Σέλωσα τη μηχανή και βγήκα στη βροχή. Πάντα ήλπιζα ότι κάποια μέρα σαν κι αυτή θα ήταν η τελευταία νύχτα της βροχής. Έπεσα έξω...
11/10/2008
Βρώμικη Πόλη
Βρώμικη πόλη
Μυθιστόρημα
Δημήτρης Κεραμεύς

Εκδόσεις Καστανιώτη, 2000
164 σελ.
ISBN 960-03-2700-9, ISBN-13 978-960-03-2700-7, [Κυκλοφορεί]
Τιμή € 8,52

Ποιος είναι ο Aλέξανδρος Kάππας; Tι δουλειά έχει η φωτογραφία του Mπόγκαρτ στο γραφείο του; Tι γυρεύει η ξανθιά καλλονή; Γιατί ο Θωμάς Aγοράστης έπρεπε να πεθάνει; Tι σχέση έχει η Zιζή Διαμαντοπούλου με το θάνατο του συζύγου της; Ποιος είναι τελικά ο Αρης Λεμονής; Kαι πού κολλάει σε όλα αυτά η Φανή;

Mαίανδροι, γρίφοι και αναπάντητα ερωτήματα. Ένα γοητευτικό ιντερμέτζο ανάμεσα στην αλήθεια και στο ψέμα. Aνάμεσα στη ζωή και στο θάνατο. Aνάμεσα στον παράδεισο και στην κόλαση του καθενός. Mια φιλοσοφική περιπλάνηση στους δρόμους. Mιας πόλης βρώμικης.
11/10/2008
Παγωμένα Είδωλα
Παγωμένα είδωλα
Δημήτρης Κεραμεύς
Ερωδιός, 2003
119 σελ.
ISBN 960-7942-65-5, ISBN-13 978-960-7942-65-4, [Κυκλοφορεί]
Τιμή € 8,16

Μόνος στο παρατηρητήριο. Λες να μη γυρίζει; Έρωτας. Αντροβόρα μπούτια. Κιβωτός. Αναβρασμός. Κυκλοθυμία. Χιλιάδες νεκρά κορμιά. Η φρίκη, Kurtz, η φρίκη. Αναβλύζουν σκουριά. Ζωή στο θάνατο. Δυσωδία. Έντερα. Αίματα. Δεν έμαθα. Δεν θα μάθω. Να φύγεις. Να πας σε μοναστήρι. Εδώ είναι υπόγειο. Καθημερινά με πατάνε. Είναι ωραία να σε πατάνε. Μεγαλώνει το μίσος. Και η φρίκη.

Είναι πολύ όμορφα αυτή την ώρα. Που δεν είναι ούτε μέρα ούτε νύχτα. Μου αρέσει να περπατάω αυτή την ώρα. Να νιώθω την υγρασία να με τυλίγει. Το ταξίδι συνεχίζεται. Από μακριά μου γνέφει η Νικαίτη. Υγρό φευγιό της κόλασης. Στροφή κι αποστροφή. Αέναη φυγή. Ήταν πάλι εκεί. Ανάμεσα στα στάχυα της μεγαλούπολης. Αχνή και μελαγχολική, διάβαζε τ' αστέρια. Τα χέρια της κρατούσαν τη σοφία των θεών. Το πρόσωπο άσπρο και σοβαρό, αντανακλούσε τη χλομάδα της σελήνης. Την έλεγαν Νικαίτη, ή έτσι τέλος πάντων μου είχαν πει. Η Νικαίτη της σιωπής. Η Νικαίτη των αστεριών. Είχαν την εντύπωση πως αυτή η Νικαίτη θα ήταν η δική μου Νικαίτη. Η Νικαίτη της ενοχής!
11/10/2008
Δ. Κ. - Ντ.: Απόσπασμα από τη Διδακτορική Διατριβή (Μετάφραση)
Ι.
ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΪΣΤΟΡΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ
&
ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ
1960-1980

Ο σκοπός αυτής της εργασίας είναι να εξετάσει τον θεατρικό – λογοτεχνικό κανόνα της Αφροαμερικανικής Λογοτεχνίας. Για το λόγο αυτό έμφαση θα δοθεί στις Ανθολογίες.
Μιλώντας για τον Κανόνα της Αμερικανικής Λογοτεχνίας, ή για οποιονδήποτε άλλον Λογοτεχνικό Κανόνα, ο μελετητής έρχεται αντιμέτωπος με συγκεκριμένα θέματα – ερωτήσεις, όπως:
1. Ποια ιδεολογία εμπλέκεται με το συγκεκριμένο κανόνα;
2. Γιατί συγκεκριμένα Αφροαμερικανικά κείμενα εξαιρούνται από τον Λογοτεχνικό Κανόνα και γιατί άλλα εμπεριέχονται;
3. Έχει να κάνει η αισθητική, η γλώσσα, η κουλτούρα με τη συρραφή των συγκεκριμένων συγγραφέων που έχουν επιλεγεί να συμπεριληφθούν στη συγκεκριμένη Ανθολογία;
4. Ποιοι είναι οι λόγοι που άλλοι συγγραφείς δεν περιλαμβάνονται στη συγκεκριμένη Ανθολογία;
5. Ποια είναι τα κριτήρια επιλογής ενός συγκεκριμένου έργου και όχι κάποιου άλλου έργου, του ίδιου θεατρικού συγγραφέα;
6. Είναι τα περιλαμβανόμενα έργα ικανά να αναπαράγουν τον Αφροαμερικανικό Λογοτεχνικό Κανόνα;
7. Θα μπορούσε ένας λευκός θεατρικός συγγραφέας να περιληφθεί στη συγκεκριμένη Ανθολογία και αν ναι, θα μπορούσε να αναπαράγει τον Αφροαμερικανικό Λογοτεχνικό Κανόνα, ικανά;

Οι Ανθολογίες δουλεύουν με τέτοιο τρόπο, ώστε να «νομιμοποιήσουν» και να παγιώσουν έναν κυρίαρχο κανόνα μαζί με τις ιδεολογικές αξίες που αυτός υποστηρίζει. Η σύγχρονη λογοτεχνική ακαδημία στην Αμερική τείνει να επικυρώσει τις διαδικασίες και τους μηχανισμούς που αναπαράγουν αποτελεσματικά τα ιδεολογικά ενδιαφέροντα του κυρίαρχου πολιτισμού. Οι εκδότες καταλαμβάνουν θέσεις κάποιας πολιτιστικής αξίας. Οι πράξεις τους, της αξιολόγησής κειμένων (τόσο σε αυτά που αποκλείουν όσο και σε αυτά που περιλαμβάνουν) αποτελούν όχι μόνο συστάσεις αξίας, αλλά και, λόγω μιας επαναλαμβανόμενης συμπερίληψης μιας συγκεκριμένης δουλειάς στις λογοτεχνικές ανθολογίες και μια προώθηση της αξίας αυτής της δουλειάς, καθοριστικούς παράγοντες της αξίας. Η επιλογή τους όχι μόνο υποδηλώνει συγκεκριμένα κριτήρια στις λογοτεχνικές αξίες, αλλά, και πιο σημαντικό, παράγει και συντηρεί συγκεκριμένους ορισμούς "της λογοτεχνίας". Κατά συνέπεια, όχι μόνο καταλαμβάνουν θέσεις πολιτιστικής αξίας, αλλά καταλαμβάνουν και θέσεις πολιτικής αξίας, επίσης.
Η κανονική αλλαγή (η αλλαγή του κανόνα), εντούτοις, εμφανίζεται όπως και η κοινωνική αλλαγή. Η δεκαετία του '60 χαρακτηρίζεται από μια τέτοια αλλαγή και στο μαύρο και στο λευκό ακαδημαϊκό κόσμο. Η δεκαετία του '60 επέφερε μια αλλαγή και κανονική και κοινωνική, επειδή ο σχηματισμός κανόνων επηρεάζεται από τις κοινωνικοπολιτικές αλλαγές. Η εποχή της δεκαετίας του '60 βρίθει αλλαγών, επομένως ο λογοτεχνικός κανόνας αλλάζει επίσης. Προτού αυτή η αλλαγή αναλυθεί, μια μελέτη μερικών σημαντικών κοινωνικοπολιτικών γεγονότων που εμφανίστηκαν στη δεκαετία του '60 είναι στοιχειώδης.
Η "επανάσταση" άρχισε στα μέσα της δεκαετίας του '50. Η μηδενιστική περίοδος της δεκαετίας του '50, μαζί με αυτήν της χρυσής ευημερίας της ίδιας εποχής άρχισε να εξετάζεται. Ο Martin Luther King έγινε γνωστός στο μαύρο πληθυσμό με το μποϊκοτάρισμα των λεωφορείων του Μοντγκόμερυ, το 1955-56. Οι ποιητές της Beat γενιάς έδωσαν την απάντησή τους στο "αμερικανικό τρόπο ζωής". Αυτό ήταν το 1958. Στο νότο η φυλετική καταπίεση ανάγκασε τους Αφροαμερικανούς σπουδαστές να διαμαρτυρηθούν μη-βίαια με καθιστικές διαδηλώσεις, το καλοκαίρι του 1960. Το ίδιο έτος, ο Kennedy έγινε Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών. Το 1961 οι Αμερικανοί απέτυχαν να εισβάλουν στην Κούβα. Το ίδιο έτος οι "αναβάτες ελευθερίας" (The Freedom Riders) εγκατέλειψαν την Ουάσιγκτον και πήγαν στη Νέα Ορλεάνη, με νοικιασμένα λεωφορεία. Κτυπήθηκαν και συνελήφθησαν. Μερικοί από αυτούς, εν τούτοις, έφθασαν στον προορισμό τους. Το 1963 ο Martin Luther King οργάνωσε μη βίαιες διαμαρτυρίες, στο Μπέρμιγχαμ της Αλαμπάμα, οι οποίες όμως τελείωσαν βίαια. Μερικούς μήνες αργότερα 200.000 άνθρωποι διαδήλωσαν στην Ουάσιγκτον για περισσότερα πολιτικά δικαιώματα.
Ο Martin Luther King εξήγγειλε τη διάσημη ομιλία του: "Έχω ένα όνειρο...".
Ο Πρόεδρος Kennedy δολοφονήθηκε το 1963. Το 1964, ο Martin Luther King έλαβε το βραβείο Νόμπελ. Το 1965 ο Malcolm X δολοφονήθηκε. Το ίδιο έτος, περισσότεροι από 30 Αφροαμερικανοί σκοτώθηκαν στο Λος Άντζελες. Το 1967, η αστυνομία σκότωσε 80 ανθρώπους στις ταραχές στο Newark, στο Ντητρόιτ και σε άλλες πόλεις. Οι περισσότεροι από αυτούς ήταν Αφροαμερικανοί. Το 1968 ο Martin Luther King δολοφονήθηκε. Πολλές ταραχές στα μαύρα γκέτο, στο Βορρά και στο νότο, ακολούθησαν. Το 1969, η αστυνομία επιτέθηκε στο κόμμα των Μαύρων Πανθήρων. Στη Νέα Υόρκη 27 Πάνθηρες συνελήφθησαν επειδή ήταν ύποπτοι τρομοκρατίας. Στο Σικάγο η αστυνομία σκότωσε δύο Πάνθηρες. Στο Λος Άντζελες η αστυνομία επιτέθηκε στην έδρα του κόμματος των Μαύρων Πανθήρων. Το 1971 το κόμμα των Μαύρων Πανθήρων διαιρέθηκε σε δύο τάσεις υπό τους Newton και Cleaver.
Αυτή η περίοδος, επομένως, ήταν γεμάτη από διαμαρτυρίες, από ταραχές και από μια γενική αμφισβήτηση των υπαρχουσών αξιών. Σε αυτό ολόκληρο το Κίνημα της αμφισβήτησης, της αμφιβολίας, της έρευνας, κάποιος μπορεί να παρατηρήσει την ανάπτυξη και την ωριμότητα της Κινήματος των φοιτητών, του Κινήματος των Αφροαμερικανών, του αντιπολεμικού Κινήματος. Αυτό ήταν μέχρι το 1968-69. Από το 1969, τα πράγματα αλλάζουν. Η καταδυνάστευση της αστυνομίας αυξήθηκε, το SDS (φοιτητές για μια δημοκρατική κοινωνία) οδηγήθηκε σε διάσπαση, το αντιπολεμικό Κίνημα, επίσης, αλλά και το κόμμα των Μαύρων Πανθήρων διαιρέθηκε, επίσης. Εντούτοις, η αμφισβήτηση και η μετατόπιση των αξιών δεν άλλαξαν τις ευαισθησίες των κοινωνικών τάξεων. Ειδικά δε, δεν άλλαξαν τις μειονότητες.
Ένα από τα πιο κρίσιμα γεγονότα εκείνης της δεκαετίας ήταν η ίδρυση του κόμματος των Μαύρων Πανθήρων. Αυτό το κόμμα άλλαξε την ψυχολογία των Αφροαμερικανών και οδήγησε αναπόφευκτα στο σχηματισμό ενός νέου λογοτεχνικού κανόνα. Δύο φοιτητές, ο Newton και ο Seale ίδρυσαν το κόμμα το 1966 στο Όουκλαντ της Καλιφόρνια. Σύντομα μετά τη δημιουργία του το κόμμα είχε τη δική του εφημερίδα του, με τίτλο: "Ο Μαύρος Πάνθηρας". Η οπλισμένη διαμαρτυρία και η οπλισμένη αυτοάμυνα ήταν τα κυρίαρχα σημεία που χαρακτήριζαν το κόμμα των Μαύρων Πανθήρων. Αλλά οι Μαύροι Πάνθηρες δεν ήταν εθνικιστές δηλαδή δεν επιθυμούσαν την ίδρυση ενός χωριστού έθνους. Θέλανε απλά να κερδίσουν την ελευθερία τους και την υπερηφάνεια τους. Ο νόμος της χειραφέτησης ήταν απλώς ένας ακόμα νόμος. Το μαύρο έθνος υπέφερε και οι Πάνθηρες ήταν οι λυτρωτές του. Η πολιτική τους στρεφόταν στην κοινοτική οργάνωση.
Ο πολιτικός εθνικισμός, εντούτοις, είχε τον αντιπρόσωπό του. Ο LeRoi Jones είναι ο εκπρόσωπος του κεντρικού ρητού του μαύρου εθνικισμού: "Το Μαύρο είναι όμορφο". Ο Jones ίδρυσε τους "Ενωμένους Αδελφούς" και μέσω των ποιημάτων του και των θεατρικών του έργων, υποστήριξε την ανάγκη για τον κολεκτιβισμό σε αντιδιαστολή με τον ατομικισμό.

Ένα άλλο γεγονός που διαδραμάτισε έναν ρόλο μεγάλης σπουδαιότητας στην καθιέρωση του νέου λογοτεχνικού κανόνα ήταν η μετανάστευση, η οποία άρχισε αμέσως μετά από τον 2ο παγκόσμιο πόλεμο. Εκατομμύρια Αφροαμερικανών μετανάστευσαν στο Βορρά: 1)για να βρουν ένα καλύτερο επάγγελμα και 2) για να φύγουν μακριά από το ρατσιστικό νότο.
Ζώντας, επομένως, σε ένα νέο περιβάλλον, απαίτησαν τα πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματά τους. Αυτό το αίτημα οδήγησε αυτούς τους ανθρώπους σε έναν νέο προσανατολισμό και έναν νέο τρόπο της ζωής, και συνεπώς σε μια αναγέννηση των κρυμμένων λογοτεχνικών αναγκών τους.
Όπως αναφέρθηκε νωρίτερα, η αλλαγή του κοινωνικού status quo οδηγεί σε κανονική αλλαγή, δηλαδή σε αλλαγή του λογοτεχνικού κανόνα. Οι Αφροαμερικανοί διανοούμενοι δεν μπορούν πλέον να δεχτούν την έννοια του κυρίαρχου, του ήδη υφιστάμενου λευκού κανόνα. Πρέπει να έχουν τον δικό τους κανόνα. Κάποιος, εδώ, θα ρωτούσε: "Δεν υπήρχαν συγγραφείς στο παρελθόν που δημιούργησαν τέτοια κείμενα, ούτως ώστε να ενταχθούν στο μαύρο λογοτεχνικό κανόνα;" Δύο απαντήσεις θα μπορούσαν να δοθούν. Κατ' αρχάς, αυτοί οι συγγραφείς, όπως ο Toomer ή ο Ellison, παραδείγματος χάριν, δεν μετέφεραν μια θετική εικόνα των Αφροαμερικανών. Δεύτερον, ίσως μερικοί συγγραφείς παρήγαγαν κείμενα που θα μπορούσαν να ενταχθούν στον κανόνα, όπως τα Plays of Negro Life (1927), ή Negro History in Thirteen Plays (1935), παραδείγματος χάριν, αλλά αυτές οι ανθολογίες δεν θα μπορούσαν από μόνες τους να δημιουργήσουν έναν κανόνα, απλά επειδή οι λευκοί είχαν όλη την εξουσία. Οι λευκοί κριτικοί δε θα μπορούσαν να εγκωμιάσουν δουλειά από Αφροαμερικανούς. Συνεπώς, αυτή η πολύ σημαντική προσπάθεια των Αφροαμερικανών να δημιουργήσουν έναν κανόνα, παρέμεινε μόνο μια προσπάθεια. Έτσι, τη δεκαετία του ‘60 Αφροαμερικανοί διανοητές, γνώστες της ανάγκης να δημιουργηθεί μια σειρά Αφροαμερικανικών κανονικών κειμένων, κειμένων δηλαδή που θα μπορούσαν να ενταχθούν στον Αφροαμερικανικό λογοτεχνικό κανόνα, εξέδωσαν Αφροαμερικανικές ανθολογίες. Ήξεραν ότι τα μεμονωμένα έργα δεν θα μπορούσαν να συμβάλουν στη δημιουργία του κανόνα, εκτός και αν μαζευτούν σε μια ανθολογία. Ήξεραν ότι αυτό ήταν μια πολιτική πράξη. Έτσι, ενήργησαν πολιτικά, ακριβώς όπως μερικοί από τους (λευκούς) κριτικούς, οι οποίοι είχαν εκφράσει το ρατσισμό τους μέσω μιας προτροπής, μιας ανάγκης για την αγνότητα της παράδοσης.

Αναφέρθηκε νωρίτερα ότι oι Ανθολογίες δουλεύουν με τέτοιο τρόπο, ώστε να "νομιμοποιήσουν" και να παγιώσουν έναν κυρίαρχο κανόνα μαζί με τις ιδεολογικές αξίες που αυτός υποστηρίζει. Οι επικρατούντες συντάκτες (editors), οι εκδότες, οι κριτικοί, δούλεψαν μ’ αυτόν τον τρόπο. Ο στόχος τους ήταν να παρουσιάσουν ποια εικόνα του Αφροαμερικανού πρέπει να εμφανιστεί στο αμερικανικό αναγνωστικό κοινό. Αυτό βέβαια αφορά τις "λευκές" ανθολογίες.
Μια κριτική ματιά σε μερικές από αυτές τις ανθολογίες θα ήταν πολύ χρήσιμη προκειμένου να γίνει κατανοητή η παραγωγή του κανόνα και των αποκλεισμών και των συνυπολογισμών, τους οποίους ο κανόνας επιτρέπει. Στην Colonial and Federalist American Writing (1966) ο αφροαμερικανικός κανόνας εκπροσωπείται από την Phillis Wheatley. Κανένας άλλος Αφροαμερικανός δεν συμπεριλαμβάνεται σε αυτήν την ανθολογία και αυτό βέβαια δεν είναι τυχαίο. Η ποίηση της Wheatley δεν έβλαψε ποτέ κανέναν. Δεν ήταν καθόλου επαναστατική, δεν ήταν καθόλου μια απειλή. Το σχόλιο του εκδότη ήταν απλό: "...οι συντάκτες (editors) της ανθολογίας έχουν προσπαθήσει να αναπαραγάγουν ακριβή και αντιπροσωπευτικά κείμενα." Η εικόνα του νέγρου που το λευκό λογοτεχνικό κατεστημένο θέλησε να παρουσιάσει, ήταν η εικόνα του "πρωτόγονου," του υπάκουου υπηρέτη, ο οποίος στον ελεύθερο χρόνο του / της, έριχνε μερικές γραμμές σε χαρτί. Αυτό βέβαια μόλις και μετά βίας αντιπροσώπευε την περίπτωση της Phillis Wheatley εντούτοις το κατεστημένο λειτούργησε μ’ αυτόν τον τρόπο. Στα: The Theatre of Images (1977), Word Plays vol.1 (1989), Word Plays vol.4 (1984), Famous American Plays (1920), Famous American Plays (1930), Famous American Plays (1940), Famous American Plays (1950), Famous American Plays (1960), Sixteen Famous American Plays (1941), The Most Popular Plays of the American Theatre (1979), The Best Short Plays (1986), The American Tradition in Literature (1956), Major American Writers (1949), The Oxford Anthology of American Literature (1956), The Main Lines of American Literature (1954), Southern Prose Writers (1927), The American Literary Anthology (1968), κανένας Αφροαμερικανικός δεν εκπροσωπείται. Εντούτοις, υπάρχουν μερικές λευκές ανθολογίες, οι οποίες περιλαμβάνουν Αφροαμερικανούς θεατρικούς συγγραφείς, ή κάποιες εργασίες για τους Αφροαμερικανούς: Στο American Popular Entertainments (1983), κάποια σόου με Αφροαμερικανούς τροβαδούρους συμπεριλαμβάνονται. Στο American Life in Literature (1949), μερικά λαϊκά τραγούδια νέγρων συμπεριλαμβάνονται. Στο The American Reader (1941), λαϊκά τραγούδια συμπεριλαμβάνονται, επίσης. Η ιδέα του "πρωτόγονου" νέγρου είναι εμφανής σ’ αυτές τις ανθολογίες. Οι εκδότες, που κινούνται πολιτικά, απέκλεισαν όλα εκείνα τα έργα από Αφροαμερικανούς, τα οποία ήταν κάποιας λογοτεχνικής αξίας και σπουδαιότητας και περιέλαβαν έργα, είτε από Αφροαμερικανούς από είτε για Αφροαμερικανούς, τα οποία απεικόνιζαν μια μάλλον σκοτεινή πραγματικότητα. Προσπάθησαν και πέτυχαν εν μέρει να παράγουν έναν "ανόητο Μαύρο", παρουσιάζοντάς τον ως "τριχωτό πίθηκο" ή, όπως στο American Melodrama (1983), το οποίο περιέλαβε την "Καλύβα του Μπάρμπα – Θωμά," ως υπάκουο υπηρέτη, ανίκανο να σκεφτεί ή να ενεργήσει όπως όλα τα υπόλοιπα ανθρώπινα πλάσματα.
Αυτό ήταν η εικόνα που θέλησαν να προσφέρουν στο κοινό και παραλείποντας έργα κάποιας λογοτεχνικής αξίας από Αφροαμερικανούς στις ανθολογίες τους, απέτρεψαν τη μαύρη λογοτεχνία από την εισαγωγή της στον αμερικανικό κανόνα. Σε τι επέτρεψαν να εισαχθεί στον κανόνα είναι τα ακόλουθα: Σε μια από τις πιο έγκυρες αμερικανικές ανθολογίες, στην The Norton Anthology of American Literature (1979), δύο ονόματα Αφροαμερικανών συμπεριλαμβάνονται. Οι Phillis Wheatley και Frederick Douglass. Το όνομα της Wheatley και το λόγο για την εισαγωγή των ποιημάτων της αναφέρθηκε πριν. Από την άλλη μεριά, το "Ta Δεσμά μου και η Ελευθερία μου" (My Bondage and My Freedom) από τον Frederick Douglass, δεν είναι και το καλύτερο παράδειγμα ενός μυθιστορήματος που μπορεί να αναπαράγει τον Αφροαμερικανικό λογοτεχνικό κανόνα. Καταρχήν είναι ένα αφήγημα σκλάβων και υπό αυτήν τη μορφή μπορεί μόνο να προκαλέσει το λευκό οίκτο. Αφετέρου, το μυθιστόρημα παρουσιάζει τον Douglass όχι ως τον επαναστάτη που κερδίζει την ελευθερία του, αλλά ως (πάλι) τον υπάκουο νέγρο που συμφιλιώνεται με τον κύριό του. Δεν είναι τυχαίο, επίσης, ότι οι εκδότες επέλεξαν "την Επιστολή στον Παλαιό Κύριό του" από το "Τα Δεσμά μου και η Ελευθερία μου" για να συμπεριλάβουν σε αυτήν την ανθολογία. Αυτή η πολιτική, παρ’ όλα αυτά, άλλαξε καθώς τα χρόνια περνούσαν.


ΙΙ.
ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΟΥ ΑΦΡΟΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ
ΣΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ ‘60

Αναφέρθηκε νωρίτερα ότι οι Αφροαμερικανοί κατέβαλαν κάποιες προσπάθειες να δημοσιεύσουν τα έργα τους σε ανθολογίες. Από το 1920 οι Αφροαμερικανοί άρχισαν να παράγουν δικές τους ανθολογίες, αλλά δεν συνάντησαν ακριβώς την έγκριση των λευκών κριτικών. Το θέατρο των Αφροαμερικανών, αφ' ετέρου, ήταν λευκή επιχείρηση. Τα έργα παρήχθησαν, αλλά οι θεατρικοί συγγραφείς ήταν είτε λευκοί, είτε Αφροαμερικανοί που ακολουθούσαν την άποψη των λευκών. Υπήρξαν μερικές αξιοσημείωτες εξαιρέσεις, η Willis Richardson και ο Langston Hughes παραδείγματος χάριν, αλλά αυτοί οι θεατρικοί συγγραφείς ήταν πολύ λίγοι για να αλλάξουν ολόκληρο σύστημα αξιών. Από την άλλη μεριά, οι Αφροαμερικανοί στερούνταν την ευκαιρία να δημοσιευθεί η κριτική τους. Η παραγωγή των έργων τους επικρίθηκε από τους λευκούς κριτικούς. Έτσι, δημιουργήθηκαν δύο προβλήματα. Η παραγωγή των έργων τους ήταν σπάνια και η κριτική αυτών των έργων από τους κριτικούς τους εμφανιζόταν πολύ αραιά.
Τα πράγματα άλλαξαν γύρω στα τέλη της δεκαετία του '50. Τότε, συνέβη μια μεγάλη μετατόπιση της προσοχής του κοινού. Θεατρικοί συγγραφείς όπως οι Theodore Ward, Louis Peterson, Lorraine Hansberry και άλλοι κέρδισαν τη φήμη τους λόγω της δραματικής τους έκφρασής. Επιπλέον, υπήρξε μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο που σκέφτονταν οι άνθρωποι μέχρι τότε. Μια αλλαγή που συνδέθηκε με τη γενική αλλαγή της κοινωνίας και τον επαναπροσανατολισμό των ηθικών κανόνων. Δύο παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη είναι: 1) η μετανάστευση των Αφροαμερικανών μετά από τον 2ο παγκόσμιο πόλεμο και 2) ο ίδιος ο 2ος παγκόσμιος πόλεμος.
Μετά τον 2ο παγκόσμιο πόλεμο εκατομμύρια Αφροαμερικανών μετανάστευσαν στο Βορρά. Έτσι, άρχισαν να δοκιμάζουν έναν νέο τρόπο της ζωής, τελείως διαφορετικό από αυτόν που είχαν στο νότο. Αυτή η νέα ζωή άλλαξε τον προσανατολισμό τους. Ο κοινωνικός, ηθικός, πολιτικός προσανατολισμός τους έπρεπε "να χτιστεί" από την αρχή. Στον πλούσιο Βορρά τους επιτράπηκε να αισθανθούν πιο άνθρωποι, απ’ ότι στο φτωχό Νότο. Επιπροσθέτως, οι Αφροαμερικανοί εστάλησαν στην Ευρώπη στον πόλεμο. Αυτό το πολύ σημαντικό γεγονός άλλαξε ολόκληρη την προοπτική τους και όταν επέστρεψαν πίσω στο σπίτι τους, άλλαξαν συνολικά. Τελικά είχαν συμμετάσχει σε έναν πόλεμο που δεν είχε καμία σχέση μ’ αυτούς. Με άλλα λόγια, χρησιμοποιήθηκαν. Αυτό τους οδήγησε στο να αποτινάξουν τον παραδοσιακό ρόλο της δουλικότητας. Η συμμετοχή τους στον πόλεμο, εν τούτοις, άλλαξε και τον τρόπο που οι λευκοί τους αντιμετώπιζαν. Σε καμία περίπτωση βέβαια δε τους θεωρούσαν ως ίσα ανθρώπινα όντα - αυτό ήταν αδύνατο - αλλά, παρ’ όλ’ αυτά, οι Αφροαμερικανοί απόλαυσαν κάποιων ελευθεριών.

Στη δεκαετία του '60, τη λεγόμενη και ταραχώδη εποχή, καινούριες αξίες άρχισαν να εξερευνούνται. Σύμφωνα με τη νέα μαύρη intelligentsia, το Κίνημα των Κοινωνικών Δικαιωμάτων και η Αναγέννηση του Harlem δεν έπαιξαν και σπουδαίο ρόλο, εκτός βέβαια από την ιστορική τους άποψη. Η ενσωμάτωση στο κυρίως ρεύμα της αμερικανικής ζωής απορρίφτηκε. Οι πολιτιστικές αξίες των Αφροαμερικανών άλλαξαν. Ένα νέο ύφος καθιερώθηκε. Το "πίσω στην Αφρική" κίνημα εξουσίαζε πια τους Αφροαμερικανούς. Ο Marcus Garvey διαβάστηκε πάλι και έγινε το κέντρο του μαύρου τρόπου ζωής. Το σύνθημα "Το Μαύρο είναι όμορφο" διαδόθηκε μεταξύ των Αφροαμερικανών. Ο μαύρος εθνικισμός ήταν η υπέρτατη αξία για την εποχή. Το κόμμα των Μαύρων Πανθήρων υποστήριζε τη δολοφονία ως το μόνο τρόπο για τη σωτηρία. Ο Λένιν και ο Mάo ήταν οι μορφές του κόμματος. Ο Martin Luther King (και το Κίνημα Κοινωνικών Δικαιωμάτων της Αφομοίωσης, που πρέσβευε) εγκαταλείφθηκαν.
Η στροφή ήταν θεαματική. Αυτή η αλλαγή του ηθικού κώδικα, των πολιτιστικών αξιών, της πολιτικής δραστηριότητας δεν άφησε το μαύρο θέατρο έξω. Ο Εθνικισμός εισέβαλε στο θέατρο, επίσης. Η βία επιλέχτηκε από τους Αφροαμερικανούς θεατρικούς συγγραφείς, προκειμένου να παρουσιαστεί η θέση τους. Το θέατρο έγινε στρατευμένο, βίαιο με θεατρικούς συγγραφείς όπως τους Εd Bullins, Jimmy Garrett, και LeRoi Jones. Ο τελευταίος ειδικά, έγινε ο φάρος του μαύρου θεάτρου, μέσω των έργων του, των δοκιμίων του, και των ποιημάτων του. Επιπλέον, ο Jones ήταν ενεργό στέλεχος του ακτιβισμού της εποχής: όχι μόνο υποστήριξε την επανάσταση μέσω της δουλειάς του, αλλά ήταν επαναστάτης κι ο ίδιος.
Κατά συνέπεια, το θέατρο άλλαξε, εγκαταλείποντας τη μάσκα της τεχνικής της Αφομοίωσης, ρίχνοντας το πέπλο του Μαύρου – Αμερικανού και αποκαλύπτοντας την αληθινή ουσία του: την αφροαμερικανική πραγματικότητα. Οι Αφροαμερικανοί δεν ήταν πια οι καλοί Χριστιανοί, οι μη βίαιοι και οι έτοιμοι να συνεργαστούν και να συνυπάρξουν με τους λευκούς ανθρώπους. Ο ακτιβισμός και η επανάσταση, που υποστηρίχτηκαν τόσο πολύ στα θεατρικά έργα της εποχής, ήταν η απάντηση στα τόσα χρόνια της καταπίεσης.
Στην πραγματικότητα ο μαύρος θεατρικός κανόνας τέθηκε για πρώτη φορά, επειδή, όπως αναφέρθηκε νωρίτερα, υπήρχε έλλειψη συγγραφέων πριν από τη δεκαετία του '60 που θα μπορούσε να δημιουργήσει τον κανόνα. Ο κανόνας, έπειτα, αλλάζει όπως αλλάζει και η κοινωνία. Όχι από τους συγγραφείς, αλλά από τους ανθρώπους που έχουν κάποια δύναμη πάνω στο ακροατήριο και αυτοί οι άνθρωποι είναι οι συντάκτες, οι εκδότες, και οι κριτικοί.
Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του '60 αυτοί οι άνθρωποι, Αφροαμερικανοί φυσικά, ενεργοποιήθηκαν και ήταν σε θέση να καθιερώσουν το ρόλο τους στη λογοτεχνική κοινωνία.
Η χρυσή εποχή του μαύρου κινήματος, γενικά, και της μαύρης λογοτεχνίας, ειδικά, άρχισε να παρακμάζει στα μέσα της δεκαετίας του '70. Η οικονομική ευημερία που έπαιξε κάποιο ρόλο στην αποδοχή των Αφροαμερικανικών κειμένων δεν υπήρχε πια. Ο ηγετικός ρόλος που οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλησαν να έχουν, είχε τις συνέπειές του. Ο πόλεμος στο Βιετνάμ, οι στρατιωτικές βάσεις, που καθιερώθηκαν κατά τη διάρκεια εκείνης της εποχής, τα χρήματα που οι Αμερικανοί πλήρωναν προκειμένου να υποστηριχθούν κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο, οδήγησαν σε οικονομική κρίση. Και αυτή η κρίση είχε επιπτώσεις περισσότερο στη μεσαία τάξη. Κατά συνέπεια, υπήρξε μια στροφή και στη λογοτεχνική πολιτική. Οι Αμερικανοί επέστρεψαν στον "Καφκασιοκεντρικό" (λευκό) προσανατολισμό τους, εγκαταλείποντας τις μελέτες τους πάνω στις μειονότητες. Αυτό σήμαινε ότι οι πηγές της λογοτεχνικής αξίας, δηλαδή οι εκδοτικοί οίκοι, επέστρεψαν στους παλαιούς κανόνες της έκδοσης, δηλαδή άρχισαν να δημοσιεύουν "τη δυτική παράδοση" πάλι, αφήνοντας κατά μέρος τους Αφροαμερικανούς συγγραφείς. Τα περιοδικά, οι παρουσιάσεις, η κριτική, ξέχασαν τον "Άλλον", σε μια εθνικιστική αύρα, που φάνηκε να εξουσιάζει την αμερικανική ζωή στα μέσα της δεκαετίας του '70 και στις αρχές της δεκαετίας του '80. Ο συντηρητισμός στην πολιτική έγινε συντηρητισμός στη λογοτεχνία, επίσης.

08/03/2008
ΟΙ ΑΓΓΕΛΟΙ ΠΑΤΟΥΝ ΣΤΑΘΕΡΑ ΣΤΗ ΓΗ
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΕΡΑΜΕΥΣ

ΟΙ ΑΓΓΕΛΟΙ ΠΑΤΟΥΝ ΣΤΑΘΕΡΑ ΣΤΗ ΓΗ


ΠΡΟΣΩΠΑ
ΕΛΕΝΗ
ΑΝΝΑ

(Όταν ανάβουν τα φώτα βλέπουμε ένα spot να πέφτει πάνω στην
Ελένη. Είναι ντυμένη μ’ ένα λευκό φόρεμα, χυτό πάνω της. Το σκηνικό
είναι τελείως αφαιρετικό και λευκό. Πρέπει να δίνει την
εντύπωση τρελοκομείου ή μέρος ενός άλλου κόσμου. Δίπλα στην Ελένη
κάθεται η Άννα)

ΕΛΕΝΗ: Ο Πόνος της εξουσίας. Η αυλή των θαυμάτων. Η σκηνή της
ακολασίας. Η της κόλασης; Δεν πέταξα ποτέ ως τώρα. Ούτε στα όνειρά
μου. Αλλά θυμάμαι. Διδάσκω σ’ ένα μικρό δώμα. Κλειστό. Τους
τοίχους τους είχα βάψει. Πολλές φορές ως τώρα.
Συγκεκριμένα, τους βάφω κάθε ‘βδομάδα. Η τουλάχιστον έτσι πιστεύω.
Δεν πιστεύω και πάρα πολλά. Ούτε θυμάμαι. Δεν υπήρχε λόγος. Απλά δεν
υπήρχε λόγος. Είχα φτερά. Ήμουν σίγουρη. Έτσι είχα γεννηθεί. Τώρα απλά
δεν υπάρχουν. Έγινα δασκάλα για να βρω εκείνα τα παιδιά που είχαν ακόμα
φτερά. Οι γονείς όμως ήταν αυστηροί. Όχι οι δικοί μου γονείς. Δεν θυμάμαι να είχα ποτέ γονείς. Δεν υπήρχε λόγος. Οι γονείς των παιδιών. Έδεναν τις
πλάτες των παιδιών τους σφιχτά. Έτσι τα φτερά των παιδιών μαραίνονταν. Κι
έπεφταν. Δεν υπήρχε λόγος να υπάρχουν. Πολλά παιδιά γεννιούνται με φτερά.
Το ξέρω. Εσείς δε το ξέρετε. Ψάχνω για παιδιά με φτερά. Παιδιά με φτερά.
Τελικά βρήκα ένα. Το φώναξα στο υπόγειο. Δεν υπήρχε λόγος. Έβγαλα το
σουγιά μου. Του έσκισα τα ρούχα. Οι ώμοι του παιδιού ήταν μεγάλοι.
Ήμουν σίγουρη τώρα. Αργά. Του έσκισα την σάρκα στο σημείο που θα
‘πρεπε να υπάρχουν φτερά. Δεν υπήρχε τίποτα. Κάτι πηχτό με πιτσίλισε.
Γνωρίζω πως είναι το υγρό όταν είναι πηχτό. Δεν ξέρω όμως από που το
γνωρίζω. Δεν με ένοιαξε. Έσκισα και τον άλλο ώμο. Τίποτα. Θύμωσα. Αλλά δεν είχα νιώσει ποτέ τίποτε παρόμοιο. Έτσι δεν μπορώ να είμαι σίγουρη.
Συνέχισα τη δουλειά με τον μικρό σουγιά. Ήμουν σίγουρη πως τα φτερά
ήταν κάτω από το κεφάλι. Καλά κρυμμένα. Δεν έπρεπε να τα βρουν οι
αυστηροί γονείς. Εγώ δεν θυμάμαι να είχα ποτέ γονείς. Τουλάχιστον έτσι μου
φαινόταν. Άκουσα κάτι ν’ αναπηδά. Κάτι σαν μπάλα να κυλάει. Τουλάχιστον
έτσι μου φάνηκε.

(Σβήνει το spot και ανάβει ένα άλλο επάνω στην Άννα.)

ΑΝΝΑ : Μάλλον δεν είχα ακούσει καλά. Όχι δεν είχα φτερά. Τι
περίεργες ερωτήσεις κάνουν οι μεγάλοι. Δεν τους
καταλαβαίνω. Μόνο τη δασκάλα μου αγαπούσα. Κι
αυτή τώρα με ρωτούσε αν είχα φτερά. Έτσι θα είναι ο
κόσμος των μεγάλων. Ήθελα κι εγώ να μπω στον κόσμο των
μεγάλων. Ναι. Είχα φτερά. Αλλά τα είχα κρυμμένα. Οι
γονείς μου ήταν αυστηροί. Δεν καταλάβαινα την δασκάλα μου.
Έμοιαζε σα να μην είχε ποτέ γονείς. Εγώ είχα γονείς.
Ήταν αυστηροί. Δεν κατάλαβα γιατί με προσκάλεσε το ίδιο
εκείνο απόγευμα στο υπόγειο. Ποτέ.
(Σβήνει το spot και ανάβει το προηγούμενο επάνω στην Ελένη.)

ΕΛΕΝΗ: Είχα γεννηθεί με φτερά. Οι γονείς μου δεν ήταν αυστηροί. Με
άφησαν να έχω φτερά. Στο σχολείο ήμουν το χάζι όλων.
Ακόμα κι ο δάσκαλος μου χάιδευε που και που τα φτερά.
Οι γονείς μου νόμιζαν πως ήμουν η Αγία Αικατερίνη της
Αιγύπτου. Η κάτι τέτοιο τέλος πάντων. Δεν με άφησαν να
ξυρίσω τις μασχάλες μου. Ποτέ.
Ήμουν πολύ καλή στο σχολείο. Όλοι νόμιζαν πως ήμουν
κάτι σαν άγγελος. Αλλά δεν ήμουν. Ήμουν απλά ένα
παραμορφωμένο παιδί. Ένα φρικιό. Δεν ξέρω πως μου δημιουργήθηκε η εντύπωση ότι δεν είχα γονείς. Όταν
μεγάλωσα έγινα δασκάλα.
(Σβήνουν όλα τα φώτα.)
ΤΕΛΟΣ


08/03/2008
Σελίδα: 1 | 2 | 3 | 4
 
a mediamax production